History nerd #4: Jacquetta of Luxembourg

In deze geschiedenisrubriek beschrijf ik sterke personen of gebeurtenissen, geef ik er mijn visie op of vertel ik waarom ik dit zo interessant vind. Nerd modus on dus.

Vandaag een verhaal dat je misschien bekend in de oren zal klinken. Deze vrouw vertoont namelijk veel gelijkenissen met Cecily Neville. Ze zal tijdens de Rozenoorlogen zelfs haar tegenhanger worden. Ook Jacquetta ging van de rode naar witte roos, van Lancaster naar York, al maakt ze die keuze zelf. En ook zij wordt uitgehuwelijkt aan de op dat moment tweede belangrijkste man van het koninkrijk (want de koning is uiteraard de belangrijkste).

Een onmogelijke liefde – of niet?

Maar Jacquetta’s verhaal begint vroeger en niet eens in Engeland zelf. Jacquetta is de dochter van John of Luxembourg en dus een begeerde bruid. In het midden van de 100-jarige oorlog tussen Frankrijk en Engeland houdt Jacquetta’s nonkel Jeanne D’Arc gevangen om haar later over te leveren aan de Engelsen. Het is de eerste zaak rond hekserij waarmee ze in contact komt.

Jacquetta wordt als 17-jarige uitgehuwelijkt aan de man die verantwoordelijk is voor de verbranding van Jeanne. John of Lancaster, Duke of Bedford is de broer van de vorige koning en dus nonkel van de zwakke Henry VI. Jacquetta woont met hem in Frankrijk, maar haar man sterft binnen de 2 jaar zonder dat er kinderen verwekt zijn. Jacquetta gaat naar Engeland, waar ze als weduwe-hertogin de belangrijkste vrouw in het koninkrijk wordt en opnieuw een begeerde bruid, een rijke bruid ook deze keer.

Maar een jong meisje wordt al eens verliefd op de verkeerde. De eer is aan Richard Woodwille, een schildknaap van haar overleden echtgenoot. Een man zonder aanzien, geld of titels. Ze trouwen in het geheim en dat wordt haar eerst niet in dank afgenomen. Dat Jacquetta hier kiest voor de liefde bewijzen de 14(!) kinderen die uit het huwelijk zullen verder komen.

Van Lancaster naar York

Dan trouwt ook de koning, de keuze valt op de Franse Margaret of Anjou. Jacquetta wordt haar vertrouwelinge. De jonge koningin krijgt het hard te verduren in een hof met een geesteszieke koning, waar de duke of York aast op de troon en zij pas na 8 jaar huwelijk erin slaagt een erfgenaam op de wereld te zetten. En toch mag het niet zijn. Edward IV (de oudste zoon van ons Cecily) neemt de troon na een aantal jaren van spanningen en burgeroorlog en Jacquetta staat aan de verliezende kant.

Edward IV is een jonge knappe koning die gewend is alles te krijgen wat hij wil. Wanneer hij Jacquetta’s oudste dochter Elizabeth ontmoet wil hij haar ook. Elizabeth kwam als weduwe smeken om het erfrecht van haar twee zoontjes terug te krijgen na de dood van haar man aan de zijde van Lancaster. De twee trouwen in het geheim en voor de liefde. Het is duidelijk de dochter van haar moeder, die een van de weinige aanwezigen was op het huwelijk. Maar ook dit geheime huwelijk wordt niet aanvaard, Edward was namelijk al beloofd aan een Franse prinses.

Het koningshuwelijk zorgt er niet alleen voor dat de Woodwilles aan de andere kant terechtkomen, Jacquetta zet haar vroegere vriendin Margaret Of Anjou, die in ballingsschap nog steeds vecht voor de troon van haar zoon, hiermee letterlijk een hak. Het maakt hen ook niet populair: vroegere Lancasters zijn sowieso niet graag gezien onder de Yorksisten en Elizabeth is dan nog eens de dochter van een eenvoudige schildknaap. De Earl Of Warwick die het Franse huwelijk voor Edward aan het regelen was wordt een geduchte vijand.

Je zou kunnen zeggen dat Jacquetta’s leventje tot nu toe rozengeur en maneschijn is. Van haar 14 kinderen, verliest ze slechts haar oudste zoon Lewis tijdens zijn kindertijd. Door het huwelijk van Elizabeth maken al de andere kinderen een geweldig huwelijk. De jonge Catherine wordt uitgehuwelijkt aan de erfgenaam van de Duke of Buckingham en John trouwt met Katherine Neville, duchess of Norfolk, bijna 50 jaar ouder dan hemzelf én steenrijk.

Hekserij

Maar geen enkel mooi liedje blijft duren. The Earl of Warwick en Edward’s jongere broer George smeden een complot tegen de koning en de familie van zijn koningin. Jacquetta’s echtgenoot Richard en haar zoon John worden gevangengenomen en zonder proces geexecuteerd. De man voor wie Jacquetta alles heeft opgegeven is niet meer.

Ook koning Edward wordt even gevangengenomen maar na zijn vrijlating vergeeft hij zowel Warwick als George. Jacquetta krijgt geen gerechtigheid voor de dood van haar geliefden. Zij zag zelf trouwens ook de dood in de ogen.

Jacquetta werd door aanhangers van Warwick beschuldigd als heks. Zij zou poppen gemaakt hebben van Edward en Elizabeth om hen verliefd te laten worden. Zij krijgt gelukkig wel een proces (en heeft geleerd uit het Jeanne D’Arc verhaal dat je dat best serieus neemt) en wordt vrijgesproken. Of Jacquetta, die volgens de legende afstamt van de watergodin Melusina, echt paranormale krachten had zullen we nooit zeker weten. Maar het zou niet de eerste keer zijn dat men een machtige vrouw probeert neer te brengen door haar heks te noemen.

Jacquetta sterft 3 jaar na haar man, op het moment dat haar dochter stevig op de troon zit na een woelige tussenperiode waarin Lancaster opnieuw de troon in handen had. Via haar dochter kan de huidige Britse koninklijke familie haar tot een voorouder rekenen.

En voor de geïnteresseerden: hoewel Cecily en Jacquetta beide schoonmoeder werden door het huwelijk tussen Edward en Elizabeth konden ze nooit door dezelfde deur.

Meer lezen?

  • Over Jacquetta is niet veel meer geweten dan wat ik net heb verteld, ook de fictieboeken over haar liggen niet dik bezaaid. Enkel Philippa Gregory schreef ‘the lady of the rivers‘ waarin ze wel magische krachten toeschrijft aan Jacquetta door haar Melusina afstamming. Als je een Gregory leest laat het dan deze zijn.
  • Janet McTeer speelt Jacquetta in de BBC-serie The White Queen, ook op basis van de boeken van Gregory en doet dat fenomenaal.

Meer History Nerd berichten?

Wat is jouw standpunt over hekserij? Bestaan heksen echt of is die term gecreëerd om vrouwen politiek uit de weg te ruimen? 

Advertenties

History nerd #3: The lady Jane Grey

In deze geschiedenisrubriek beschrijf ik sterke personen of gebeurtenissen, geef ik er mijn visie op of vertel ik waarom ik dit zo interessant vind. Nerd modus on dus.

We blijven in het thema: sterke vrouwen in de geschiedenis. En voor het eerst met een koningin. Als ik spreek over een koningin van Engeland in haar eigen recht denken we natuurlijk meteen aan de huidige monarch Elizabeth II, de langst regerende Britse koningin. Haar voorgangster met deze titel: queen Victoria is ook alom bekend en velen hebben al gehoord van de Virgin Queen en haar Golden Age: Elizabeth I, de dochter van Henry VIII en Anne Boleyn. Al veel minder lieden zullen weten dat Bloody Mary niet alleen een cocktail is met tomatensap (serieus, hoe vies moet dat wel niet zijn?), maar ook de bijnaam van de eerste erkende koningin van Engeland: Mary Tudor. Ook een dochter van Henry VIII, maar dan van diens eerste vrouw: Catherine of Aragon. Mary is door de geschiedenis niet echt goed behandelt, daarover een andere keer misschien wel meer. (Om het volledige rijtje aan te vullen: Queen Mary II en haar zus Anne waren ook officiele ‘queen regnants‘ van het Britse Rijk).

Maar Mary was niet de eerste Britse vrouw die geproclameerd werd als koningin en daarmee de hoogste macht werd van het land. (In de 12de eeuw heeft trouwens Maud, dochter van Henry I dat geprobeerd maar zij stortte het land in jaren van burgeroorlog, de Anarchie genaamd en faalde dus in haar opzet). Neen, deze eer is weggelegd voor een meisje van 15 jaar dat luisterde naar de naam Jane Grey.

Jane Grey

Jane is de oudste dochter van Frances Brandon en Henry Grey, duke of Suffolk. Frances is de dochter van Mary Tudor, de jongste zus van Henry VIII (en dus niet te verwarren met Bloody Mary). Daarmee stamt Jane direct af van Henry VII en is ze een achternicht van de huidige koning. De lijn van Mary Tudor is daarnaast door koning Henry VIII aangewezen als de tweede lijn voor de troon mochten zijn directe nakomelingen geen erfgenaam meer hebben. Frances en Henry hoopten dus op een zoon, maar kregen drie dochters: Jane, Catherine en Mary (veel Mary’s en Henry’s vandaag, sorry!).

Wanneer Henry VIII sterft en zijn zoon Edward op de troon komt wordt het protestantisme de belangrijkste godsdienst in het land. Jane komt terecht in het huishouden van oud-koningin Catherine Parr en wordt overtuigd protestants. Dat zorgt ervoor dat ze in beeld komt als mogelijke kandidate om te trouwen met de koning.

Die koning wordt geregeerd door de duke van Northumberland, John Dudley (nadat hij de Seymours aan de kant schuift en laat executeren: als u dacht dat dit geen bloederig verhaal ging worden was u dus fout ^^). De Dudleys zijn een geslacht van traitors: m.a.w ze hebben zelf een voorgeschiedenis van executies (waarbij ze zelf het slachtoffer worden voor alle duidelijkheid), maar blijven op zoek naar macht.

Jammer genoeg wordt koning Edward ziek, heel ziek, en hij heeft als 15-jarige natuurlijk geen erfgenamen. Eén probleem: in de hele Tudorstamboom is geen man te bekennen. Volgens de successie zou op die manier zijn oudste zus Mary op de troon komen. Een vrouw op de troon, dat was ongezien. Mary is tot overmaat van ramp dan nog eens katholiek en heeft Spaans bloed.

Edward zoekt samen met Dudley naar juridische omweggetjes om te vermijden dat Mary de troon kan pakken. En dat omweggetje heeft Henry VIII mooi achtergelaten: Mary en Elizabeth zijn ooit allebei een bastaard verklaard doordat de huwelijken met hun moeders zijn ontbonden. Dus dan blijft de lijn van Frances Brandon over. Maar Frances doet maar al te graag afstand van haar claim ten voordele van de jonge en nog beïnvloedbare Jane. Dudley wil natuurlijk ook niets liever want hij heeft zijn zoon Guildford laten huwen met Jane. Hij zou via zijn zoon en schoondochter kunnen regeren. Een koningslijn van Dudleys, zijn ultieme droom. Maar dromen zijn bedrog.

Wanneer Edward sterft in 1553 krijgt Jane Grey te horen dat ze binnen 2 dagen als koningin geproclameerd zal worden. Het kind is 15 en weet van niets.

The nine-day queen

Bijnamen, ik heb het er moeilijk mee. Maar het zegt wel alles: Jane is voor amper 9 dagen koningin van Engeland geweest.

Want een successie verander je niet zomaar. Hoewel Jane heel wat steun krijgt van de protestantse edelen is Dudley alles behalve populair. Hij trekt alle macht naar zich toe en wil zijn zoon absoluut als koning laten kronen (iets wat Jane trouwens ronduit weigert). Bij het gewone volk is Mary dan weer de lieveling en die krijgt steun van het katholieke front en van Spanje. Na 9 dagen is het sprookje over en de Privy Council (kan je zien als de huidige regering) spreekt zich uit voor Mary die de Dudleys en Jane laat opsluiten in de Tower.

John Dudley houdt de familietraditie in ere en wordt onthoofd. Jane en haar man Guilford worden enkel opgesloten. Mary weigert hun executiebevelen te ondertekenen. Het is ten slotte familie en ze zijn jong en misbruikt door hun ouders voor macht.

P1070513

Wyatt rebellion

Maar het protestantse kamp blijft hopen op een monarch met hun geloof. Thomas Wyatt zet een rebellie in gang, waarschijnlijk om Mary’s zus Elizabeth op de troon te krijgen. Henry Grey doet echter mee aan de rebellie en zo komt Jane, die veilig in de Tower zit, opnieuw in beeld.

Koningin Mary wil ondertussen trouwen met Philip van Spanje, maar die ziet dat enkel zitten wanneer Mary een voorbeeld stelt en hard optreedt tegen verraders. Uiteindelijk tekent ze de executiebevelen van zowel Guildford als Jane, maar nog steeds met tegenzin. Jane’s executie wordt zelfs met drie dagen uitgesteld om haar te overtuigen om zich te bekeren tot het katholieke geloofd. Jane weigert en Mary kan niet anders dan de terechtstelling van haar nichtje te laten doorgaan.

Op 12 februari 1554 wordt Guildford openbaar geexecuteerd. Jane ziet het lichaam van haar man binnengedragen worden in de Tower vlak voordat ze zelf in de beslotenheid van Tower Green het schavot zal betreden. Ze is op dat moment 16 jaar. Nadat ze haar blinddoek om heeft raakt ze in paniek omdat haar handen het blok niet vinden en ze moet hierbij geholpen worden. Tot dat moment is Jane de sereniteit zelf en blijft ze heel sterk.

Puppet queen?

Jane wordt afgebeeld als een puppet queen. Een soort onschuldige maagd, een kind dat tegen haar wil werd gebruikt door dwaze volwassenen. Het bekende schilderij van Paul Delaroche ‘The execution of Lady Jane Grey’ toont dit duidelijk aan. Ik heb er zelf een tijdje voorgestaan in de National Gallery in Londen goed wetende dat dit eeuwen later pas is geschilderd en niets met de realiteit heeft te maken. De onschuld en onmacht druipt er vanaf.

P1070841

The execution of Jane Grey – Paul Delaroche – National Gallery Londen

Het doet haar wat oneer aan vind ik. Jane wist inderdaad niet dat ze koningin zou worden tot 2 dagen voor haar proclamatie. Maar we weten wel dat ze uitermate intelligent was. Ze was overtuigd protestants, veel meer dan haar ouders, en die overtuiging kwam uit zichzelf. Ze correspondeerde met protestantse geleerden over heel Europa en kreeg zo veel respect. Ze wou zich niet laten regeren.

Dudley had verwacht dat hij haar kon bespelen maar merkt al na enkele dagen dat dit niet zo eenvoudig zal zijn. Ze verzet zich tegen het idee dat haar man Guildford koning zou worden. Ook haar periode in de Tower doet vermoeden dat ze een straffe madam was en dan hebben we het nog niet over de waardigheid die ze toont tijdens haar executie. Ik herhaal: 16 jaar.

We verwijzen nog steeds naar haar als the lady Jane Grey. Wat wil zeggen dat we haar de titel koningin niet officieel toedichten en ze vaak vergeten wordt in het lijstje van Engelse heersers. Ze is uiteindelijk nooit gekroond en heeft slechts 9 dagen geregeerd (als je dat zelfs zo mag noemen, ze is the Tower amper uit geweest die dagen).

Ik ben ervan overtuigd dat Jane een goede koningin geweest zou zijn. Wat we weten van haar karakter kan alleen maar respect opwekken. Ze heeft er alleen de kans niet toe gekregen en er een grote prijs voor betaalt.

Meer lezen?

  • Er zijn weinig fictieboeken vanuit het perspectief van Jane Grey zelf. Innocent traitor van historica Alison Weir is een uitzondering en beschrijft haar leven vanaf haar geboorte tot aan haar tragische einde. Ik vind dat er in het begin te veel nadruk wordt gelegd op andere gebeurtenissen (zoals de vrouwen van Henry VIII en de relatie tussen Elizabeth en Thomas Seymour). Jane is in dit boek ook heel sterk en intelligent, misschien een beetje te voor een 15-jarig meisje. Maar het boek vertelt heel mooi de verschillende gebeurtenissen en blijft vrij dicht bij de realiteit.
  • Een hele goede podcast van de BBC over ‘The tragedy of the lady Jane Grey’ die wat meer vertelt over de situatie in 1553 en hoe Jane daarin paste. Helen Castor kan het echt heel begrijpbaar uitleggen, zeker de moeite om te luisteren!
  • Nog op de leeslijst: Her highness, the traitor. Het verhaal van Jane vertelt vanuit haar moeder en schoonzus.
  • Verder vind je vooral heel wat boeken over de twee zussen van Jane: Catherine en Mary. Beide meisjes hebben last van hetzelfde koninklijke bloed als Jane en zullen misbruikt worden voor de macht van anderen en allesbehalve een fijn leven hebben, maar dat verhaal is voor een andere keer ;). Onder andere Elizabeth Fremantle, Ella March Chase en zelfs Philippa Gregory hebben hier over geschreven. Liever een echt historisch boek? Dan is The sisters who would be queen iets voor jou.

Meer sterke vrouwen? Hier vind je de vorige history nerd berichten.

History nerd #2: Cecily Neville

In deze geschiedenisrubriek beschrijf ik sterke personen of gebeurtenissen, geef ik er mijn visie op of vertel ik waarom ik dit zo interessant vind. Nerd modus on dus.

In de categorie: sterke vrouwen uit de geschiedenis had ik het de vorige keer over de fantastische Isabella D’Este. Vandaag duiken we in mijn grote liefde, wat geschiedenis betreft dan toch, de Engelse middeleeuwen en Nieuwe Tijd.

In 1415, het geboortejaar van Cecily – de laatste telg van het toen nog onbelangrijke Neville-geslacht -, staat het land namelijk aan het begin van een burgeroorlog. Eentje die heel lang zal duren, vele levens zou eisen, de Tudors aan de macht zou brengen én de inspiratie zou vormen voor Game Of Thrones. Jawel, alleen al over de Rozenoorlogen, of in het Engels the Cousin’s War genaamd, kan ik blogbericht na blogbericht vol typen.

Maar vandaag leg ik dus de focus op Cecily Neville die een prominente rol zal innemen in deze koningsstrijd. Twee van haar zonen zullen namelijk koning van Engeland worden.

Red rose, white rose

Cecily was de jongste dochter van Ralph Neville, graaf van Westmorland, en Joan Beaufort. Beaufortbloed betekende in die tijd dat je afstamde van John Of Gaunt, een zoon van koning Edward III, en diens derde vrouw Katherine Swynford. Koninklijk bloed dus en ze behoorde hiermee tot de Lancasterzijde, net zoals de toenmalige koning Henry IV, die een soort van (achter)neef was.

Cecily was de jongste en dus rotverwend. Haar vader trouwde twee keer en had maar liefst 22 kinderen! De kinderen van zijn eerste vrouw leefden trouwens in onmin met de tweede vrouw en haar nageslacht. Cecily bracht haar jeugd door in Raby Castle in Durham en werd daarom de Roos van Raby genoemd. Daarnaast was ze koppig en trots wat haar de bijnaam Proud Cis opleverde. Toch werd ze op haar 9de uitgehuwelijkt. Met zoveel kinderen en vooral ook dochters kan de inspiratie al eens op zijn en de keuze viel op Richard Plantagenet, Duke Of York.

Plantagenet? Inderdaad, ook deze Richard had koninklijk bloed, maar wel Yorkbloed. Wat wil zeggen dat hij afstamde van een andere zoon van Edward III. Klein detail: die zoon was ouder dan John Of Gaunt en technisch gezien hadden de Yorks dus een grotere claim op de troon dan de Lancasters en de Beauforts. Alleen hadden de graven van York hier nog nooit een probleem van gemaakt, of werden ze nooit serieus genomen. Tot nu.

Of haar vader nu wel of niet had voorzien dat de ambitieuze Richard zijn troon zou opeisen, Cecily trouwde met hem op jonge leeftijd en ze werd daarmee op slag gravin van York. En zo veranderde ze dus van kamp: van rode naar witte roos.

Echtgenote van de troonpretendent

In het begin vocht haar man Richard nog voor de koning. Onder andere in Frankrijk. Na een dochter, Anne, zette Cecily een eerste zoon op de wereld: Edward. Een omstreden geboorte want Edward zou verwekt zijn door een boogschutter terwijl Richard in Frankrijk was. Het gerucht werd al snel de kop ingedrukt maar zou later nog een belangrijke rol spelen. Het is overigens nooit uitgeklaard of Edward wel of niet Richards zoon was. Ik vermoed van wel, de Lancasters zouden deze roddel verspreid kunnen hebben om de erfgenaam van de Yorks te ‘besmetten’ met hun praatjes.

Cecily zou Richard uiteindelijk 12 kinderen baren, maar slechts 7 overleven hun kindertijd. 4 zonen en 3 dochters die elk hun rol zouden opnemen in de Engelse geschiedenis.

Wanneer Richard uiteindelijk de troon opeist en het land in burgeroorlog stort nemen vooral Cecily’s oudste broer, graaf van Warwick, en zijn zoon, Richard, later bijgenaamd the kingmaker, een belangrijke rol op. De Nevilles treden naar voren en tijdens de eerste veldslagen gaat het gelijk op tussen York en Lancaster. Daarna lijkt York te gaan overwinnen en Cecily trekt naar Londen, in de verwachting dat haar man daar als koning onthaald zal worden. Maar tijdens the battle of Wakefield worden haar man, haar broer én haar tweede oudste zoon Edmund omgebracht. Hun hoofden worden afgehakt en op staken gespietst door koningin Margaret of Anjou en haar aanhangers. Edmund was amper 17. Cecily trekt in ballingschap en stuurt haar twee jongste zoontjes George en Richard ter bescherming over de plas naar Burgundy.

In ballingschap zal ook haar jongste dochtertje overlijden. Haar oudste dochter Anne, met wie ze nooit een goede relatie heeft gehad, is via haar huwelijk overgelopen naar Lancaster. De roos van Raby blijft eenzaam achter met haar resterende dochters om zich heen en het ziet er niet goed uit.

Moeder van koningen

Maar dan komt de 18-jarige Edward uit Ierland met zijn neef Warwick en een leger om de troon van zijn vader op te eisen. York is opnieuw aan de winnende hand. Edward wordt uiteindelijk gekroond tot Edward IV en Cecily kan naar het hof als moeder van de koning. Daar zal ze heel wat invloed uitoefenen, maar wanneer Edward trouwt met de oudere weduwe Elizabeth Woodville verzuurt de relatie.

Die relatie ontploft al helemaal wanneer Edward jaren later zijn broer George executeert. George was Cecily’s favoriete zoon. Ambitieus, koppig en ook rotverwend. Hij had wel wat weg van zijn moeder, maar pleegde verraad en moest dat mijn leven bekopen. De koning van Engeland die zijn broer openlijk vermoord. De Yorks waren tot alles in staat.

Van haar 4 prachtige zonen blijven dan alleen Edward en de veel jongere Richard nog over. Maar dan overlijdt koning Edward, met slechts een minderjarige zoon om hem op te volgen. Een nieuwe burgeroorlog volgt waarbij de Woodvilles strijden voor het recht van hun troonopvolger tegen Richard, die door zijn broer was aangeduid als voogd van zijn jonge neef. Richard sluit de twee zonen van Edward op in de Tower om hen veilig te houden, maar niet veel later verdwijnen ze allebei. Er wordt nooit meer iets van hen vernomen. Richard neemt de troon uiteindelijk voor zichzelf en rakelt het gerucht over de boogschutter hierbij opnieuw op (want als Edward een bastaard was dan zijn zijn zonen dat ook). Richard III zou 2 jaar lang een onpopulaire koning zijn.

De verhouding tussen Cecily en Richard is wel zeer goed, maar dan wordt Richard gedood door Henry Tudor en trouwt die haar kleindochter Elizabeth of York, Edward’s oudste dochter. Cecily overleeft op deze manier haar man, al haar zonen, de meeste van haar dochters (enkel Elizabeth en Margaret overleven hun moeder) en enkele kleinkinderen. Ze speelt nog een kleine rol tijdens de Tudorperiode en blijft de Yorktak van de familie steunen, maar ze zal uiteindelijk eenzaam overlijden in een klooster. De roos van Raby is uitgebloeid.

Sterke vrouw?

Cecily is het schoolvoorbeeld van hoe hard fortune’s wheel kon omkeren tijdens de Rozenoorlogen. Van hoe hard ambitie hele families kan verwoesten. Als Lancaster is ze weggegeven aan York en heeft ze moeten vechten voor de troon. De troon die haar uiteindelijk niet gelukkig heeft gemaakt. Cecily is een tijdje de belangrijkste vrouw van het land geweest, terwijl ze het jaar daarvoor in zak en as haar jongste zoontjes het land moest uitsturen.

Uiteindelijk hebben haar zonen met hun machtswellust de familie kapot gemaakt. Er waren zoveel zonen van York, maar toch kon een Tudor de troon nemen. Via haar kleindochter Elizabeth zit er evenwel Yorkbloed in de hedendaagse koninklijke familie.

Meer lezen?

  • Ik was wel al bekend met Cecily, maar door het boek Red rode, white rose van Hickson heb ik haar echt goed leren kennen. Er zit een fictieve liefde in het boek om het verhaal wat meer te kruiden, maar de meeste feiten kloppen wel. Straf boek!
  • The sunne in splendour vertelt het verhaal van Richard III en behandelt bijna de volledige Rozenoorlogen vanuit het Yorkstandpunt. Vooral de dood van zijn vader en zijn oudere broer Edmund wordt op een mooie manier behandelt en Cecily neemt uiteraard ook een rol op in het boek. Aanrader.
  • Cecily Neville is zowat de enige vrouw uit die periode waarover Gregory nog geen boek heeft geschreven. Maar in de tv-serie The White Queen wordt ze – als de oudere ‘queen mother’ – geweldig neergezet door Caroline Goodall. Dit is de trotste Cecily zoals ik ze mij voorstel.
  • In de BBC-serie en Shakespeare-adaptatie The Hollow Crown wordt Cecily vertolkt door Judi Dench. All the love for Judi, maar niet mijn favoriete adaptatie.
  • Als je even zoekt vind je nog heel wat andere boeken over de Rozenoorlogen of over Cecily. Ik weet nog wel wat te lezen 🙂

De Rozenoorlogen uitleggen is geen sinecure, hopelijk heb ik het een beetje verstaanbaar overgebracht. Wat denken jullie van Cecily Neville? Tips voor een volgende ‘history nerd’-bericht?

History nerd #1: Isabella d’Este

Na lang wikken en wegen heb ik besloten om toch een geschiedenisrubriek in het leven te roepen. Hierin beschrijf ik sterke personen of gebeurtenissen, geef ik er mijn visie op of vertel ik waarom ik dit zo interessant vind. Nerd modus on dus.

Ik had deze rubriek kunnen starten met de Engelse geschiedenis, want dat is zo hard mijn ding. Maar ik kies met opzet even iets anders. De Italiaanse Renaissance is namelijk ook mijn dingetje. In de categorie: sterke vrouwen uit de geschiedenis wil ik het vandaag even hebben over Isabella d’Este.

Wie? Wel, ik ben er vrij zeker van dat je nog nooit van haar hebt gehoord. Lucrezia Borgia? Die ken je waarschijnlijk wel. Deze twee vrouwen zouden later grote rivalen worden. En wat mij betreft wint Isabella het met haar intelligentie van de meer verdorven Lucrezia.

Het huis d’Este

We schrijven 15de eeuw. Isabella is de dochter van de hertog Ercole d’Este aan het hof van Ferrara, Italië. Ze heeft een jongere zus Beatrice en drie jongere broers, Alphonso, de latere hertog d’Este, Ippolito, Ferrante en een halfbroer Giulio. De drie laatste zouden later in een vrij hevig conflict raken waarbij Ferrante en Giulio uiteindelijk Alphonso wilden vermoorden. Ippolito ontdekt dit en ze worden beide ter dood veroordeeld, maar broedermoord is nogal heftig dus de straf wordt omgezet naar levenslange opsluiting. Een fijne familie om in geboren te worden dus.

Mantua en Milaan

Isabella en Beatrice worden ondertussen uitgehuwelijkt aan andere belangrijke hertogdommen. Er ligt een oorlog met Frankrijk op de loer (zal later bekend staan als de eerste Italiaans Oorlog, wat een vrij ingewikkeld conflict geweest is) en Ferrara heeft nood aan bondgenoten. Isabella huwt met Francesco Gonzaga, de hertog van Mantua.

Beatrice trouwt met Ludovico Sforza, bijgenaamd Il Moro, de hertog van Milaan. Hij is een indrukwekkend man, heeft Leonardo Da Vinci aan zijn Hof en zal een ontzettend belangrijke rol spelen in de oorlog. Fransceso daarentegen is een minder knappe man en heeft wel veel rijkdom en invloed, maar weinig interesse in zijn vrouw. Toch heeft Isabella, zo zal later blijken, de beste deal gedaan. Beatrice sterft op 21-jarige leeftijd in het kraambed en Il Moro wordt uiteindelijk opgesloten door de Franse koning.

Lucrezia Borgia

Uit het liefdeloze huwelijk van Isabella en Francesco zullen uiteindelijk 8 kinderen geboren worden. Wanneer Lucrezia Borgia, de dochter van de paus notabene, trouwt met Isabella’s broer de hertog Alphonso, begint haar nieuwe schoonzus een affaire met haar man. Lucrezia en Francesco zullen een hele tijd lovers blijven tot Lucrezia ontdekt dat hij Syfilis heeft opgedaan in een hoerenkot. Zelfs een Borgia vindt dat een brug te ver 🙂

Mecenas en regentes

Maar waarom is Isabella nu zo bijzonder? Wel, Isabella heeft doorheen haar leven heel wat kunstenaars, schrijvers en andere intellectuelen middelen geschonken. Ze was een enorme mecenas/patrones voor de kunst en heeft gecorrespondeerd met o.a. Da Vinci, Michelangelo, Bembo, Mantegna en nog vele anderen.

Maar ook politiek heeft Isabella een belangrijke rol gespeeld. Toen Milaan, het Hof van haar schoonbroer, door de Franse troepen werd bezet onderhandelde Isabella zelf met de Franse koning om Mantua te beschermen. De Franse koning, Louis, was onder de indruk van haar charmes en Isabella slaagde in haar missie. Meer nog: ze gaf verschillende Milanese vluchtelingen onderdak. Ook na de dood van haar man bleef Isabella politiek en artistiek werk verrichten. Ze werd over heel Italië bewonderd als een goede en sterke vrouw, zowel voor als na haar dood.

Wat ik zo fascinerend vind aan haar is dat ze zich staand heeft weten te houden in een mannenwereld en dat ze eigenlijk daardoor meer respect heeft veroverd dan haar man en zelfs haar broer. Ze is uitgehuwelijkt aan een man die niets om haar gaf en heeft toch een mooi leven voor zichzelf en heel wat mensen rondom haar geschapen. Terwijl thuis in Ferrara iedereen elkaar probeerde uitmoorden en haar broer een overspelige bruid in huis nam, heeft Isabella haar hertogdom beschermd tegen de Fransen en beloftevolle kunstenaars het geld gegeven om er hun beroep van te maken. En die kunstenaars worden tot op de dag van vandaag door ons bewonderd. Ze had smaak, dat in ieder geval.

Mona Lisa

We weten dat haar zus Beatrice is geschilderd door de grote Da Vinci, een man die door Isabella heel erg werd bewonderd en met wie ze heel wat brieven uitwisselde. We weten ook dat Leonardo een schets van Isabella heeft opgestuurd en een aantal jaren later vraagt zij hem in een brief naar ‘het beloofde portret’, dat haar uiteindelijk nooit zal bereiken. Sommige historica menen dat Isabella wel eens Mona Lisa zou kunnen zijn, ook al wordt algemeen aangenomen dat dit Lisa del Giocondo is. De vraag blijft dus of dit ‘beloofde portret’ nooit is geschilderd, nooit is teruggevonden of dat zij dan toch model stond voor het alom bewonderde schilderij dat nu in het Louvre hangt. Ik twijfel persoonlijk tussen 1 of 2 en ik hoop voor haar het tweede zodat haar droom om door hem geschilderd te worden toch is uitgekomen.

Meer lezen?

In deze rubriek zal ik ook steeds enkele boekentips geven. Meestal zijn dit historische fictieboeken, het zijn dus verhalen over de gebeurtenissen, maar niet alles is gebaseerd op feiten. Toch een belangrijke opmerking om mee te geven!

  • Ik maakte kennis met Isabella door het boek Leonardo’s Swans (de muze van Leonardo in het Nederlands) van Karen Essex. Het verhaal gaat over Isabella en Beatrice, hun onderlinge band, de Italiaanse oorlog en ook over de relatie tussen Da Vinci en de zussen. Van dit boek heb ik indertijd enorm genoten.
  • Sins of the house of Borgia, dat je ook kan vinden onder de titel The book of love, van Sarah Bower gaat voornamelijk over Lucrezia en Cesare Borgia. Maar het boek speelt zich wel af ten tijde dat Lucrezia was getrouwd met Alphonso d’Este en ze aan het hof van Ferrara verbleef. Isabella is in het boek maar een bijpersonage, maar vooral het plot van de d’Este broertjes wordt hier goed uit de doeken gedaan.

Ik ben eigenlijk wel op zoek naar meer boeken over Isabella of het hof in Ferrara, maar jammer genoeg wordt er niet zo veel over geschreven. Iemand nog een aanrader?

Had jij al eens van Isabella d’Este gehoord? Welke sterke vrouw uit de geschiedenis bewonder jij?